Tại Hội nghị kết nối, thúc đẩy phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy khu vực miền Bắc năm 2026 diễn ra ngày 25/9/2026 tại Phú Thọ, ông Nguyễn Khơ Din - Phó Chủ tịch Tập đoàn Bkav, đại diện cho Cộng đồng các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng (CA) Việt Nam đã trình bày bài tham luận quan trọng với chủ đề Phổ cập chữ ký số công cộng cá nhân: từ “cấp được” đến “dùng được”.
Giới thiệu về Cộng đồng CA công cộng, ông Nguyễn Khơ Din cho biết hiện cả nước có 26 tổ chức CA được cấp phép, trong đó có 14 đơn vị triển khai dịch vụ ký số từ xa (Remote Signing) giúp người dân ký kết dễ dàng ngay trên điện thoại di động mà không cần thiết bị USB token. Ông nhấn mạnh các đơn vị trong cộng đồng hoạt động gắn kết thông qua ba tổ chuyên trách: Tổ Kỹ thuật đảm nhận chuẩn kết nối, tích hợp và an toàn thông tin; Tổ Pháp lý và chính sách phụ trách kiến nghị, hướng dẫn và đối thoại với cơ quan quản lý; Tổ Thị trường lo gói dịch vụ, ưu đãi và phát triển ứng dụng. Mô hình này giúp người dân có nhiều lựa chọn CA nhưng vẫn thụ hưởng trải nghiệm ký số nhất quán, thuận tiện.
Ông Nguyễn Khơ Din phát biểu tại Hội nghị.
Nhìn lại chặng đường bứt phá, Phó Chủ tịch Tập đoàn Bkav đánh giá chữ ký số tại Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc. Năm 2022, cả nước mới chỉ có khoảng 3% dân số trưởng thành sở hữu chữ ký số, đến tháng 7/2024 đạt 13,5% và cuối năm 2025 đạt 38,2% với 26,45 triệu chứng thư. Tính đến hết tháng 6/2026, con số này đã chạm mốc 45,62% với gần 32 triệu chứng thư số đã được cấp. Chỉ trong bốn năm, tỷ lệ phổ cập tăng gần 15 lần, riêng năm 2025 cả nước cấp mới hơn 12,56 triệu chứng thư, bằng tổng số đã cấp trong mười năm trước cộng lại. Kết quả này giúp Việt Nam đi được gần hai phần ba chặng đường hướng tới mục tiêu đạt trên 70% dân số trưởng thành có chữ ký số vào năm 2030. Để đạt được thành tựu đó, ông điểm lại các hoạt động mà Cộng đồng CA đã đồng hành cùng NEAC như đưa chữ ký số đến gần người dân thông qua chiến dịch truyền thông rộng khắp tại các không gian công cộng (xe buýt, sân bay, pano cao tốc, màn hình LED chung cư), tổ chức hội nghị tập huấn khắp ba miền và cấp chữ ký số miễn phí trên toàn quốc.
Tuy nhiên, ông Din thẳng thắn nhìn nhận một nghịch lý đang tồn tại là cấp nhiều nhưng dùng ít. Mặc dù chữ ký số đã được ứng dụng nhiều trong các lĩnh vực thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, ngân hàng, dịch vụ công, giáo dục, y tế và hợp đồng lao động, nhưng diễn giả chỉ ra số chứng thư cấp ra đang tăng nhanh hơn rất nhiều so với số lượng giao dịch thực tế. Điển hình tại thành phố Cần Thơ, ông đưa ra số liệu dù đã cấp hơn 616.000 chứng thư số (tương đương 25% dân số từ 15 tuổi trở lên), phần lớn người dân sau khi được cấp vẫn chưa hoặc rất ít phát sinh giao dịch.
Tiếp đó, ông đã phân tích sáu vướng mắc chính dẫn đến nghịch lý này, bao gồm: phạm vi ứng dụng còn hẹp; tình trạng ký số xong vẫn bị yêu cầu nộp bản giấy; thói quen dùng giấy tờ truyền thống, tâm lý lo ngại về an toàn, pháp lý và kỹ năng số còn hạn chế; việc ngừng sử dụng khi hết giai đoạn miễn phí do mức giá chưa phù hợp với giao dịch giá trị nhỏ nhưng tần suất cao; thiếu chuẩn tích hợp chung về API, SLA và chưa liên thông định danh; cùng việc thiếu công cụ đo đếm lượng sử dụng thực tế do mới chỉ thống kê số chứng thư đã cấp.
Để tháo gỡ các vướng mắc này, đại diện Cộng đồng CA đề xuất mô hình phối hợp đồng bộ, phân định rõ vai trò của từng nhóm. Về kỹ thuật, ông đề nghị Cộng đồng CA cùng NEAC xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật và chất lượng dịch vụ dùng chung (API, môi trường sandbox, SLA 24/7), liên thông định danh VNeID để người dân không phải khai báo lại và chia sẻ thống kê sử dụng cho các Sở. Về pháp lý và chính sách, ông kiến nghị các Sở, ngành rà soát quy trình để thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử, tuyệt đối không đòi bản giấy sau khi đã ký số và ban hành hướng dẫn thống nhất về giá trị pháp lý. Về thị trường, ông đề xuất Cộng đồng CA phối hợp với các địa phương phát triển gói dịch vụ theo lượt, theo quy mô, áp dụng mô hình tổ chức trả phí để người dân ký miễn phí khi làm thủ tục dịch vụ công, đồng thời mở rộng ứng dụng sang dịch vụ công, y tế, giáo dục và khu công nghiệp. Đặc biệt, ông nhấn mạnh cần bổ sung chỉ tiêu đánh giá mới dựa trên số lượng giao dịch có ký số hoàn tất, thay vì chỉ đo đếm số chứng thư đã cấp phát.
Trong khuôn khổ sự kiện, ông Nguyễn Khơ Din đại diện cho tổ chức đã tham gia ký kết thỏa thuận hợp tác với Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Phú Thọ, Sở KH&CN tỉnh Phú Thọ và NEAC. Tại đây, ông công bố bốn chính sách ưu đãi cụ thể mà Cộng đồng CA cam kết mang lại: tổ chức hội thảo, tư vấn định kỳ tại khu công nghiệp; cấp miễn phí chữ ký số cá nhân cho công nhân, người lao động và cán bộ quản lý; miễn phí tư vấn kỹ thuật và hỗ trợ tích hợp chữ ký số, hợp đồng điện tử vào hệ thống quản trị doanh nghiệp; ưu đãi 50% giá trị phần mềm hợp đồng lao động điện tử cho các doanh nghiệp trong khu công nghiệp.
Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác.
Bên cạnh đó, đại diện Bkav cũng hướng dẫn chi tiết quy trình bốn bước đăng ký chữ ký số cá nhân hoàn toàn trên điện thoại thông minh. Ông nêu rõ người dân chỉ cần chuẩn bị CCCD gắn chip còn hạn, số điện thoại chính chủ và smartphone; sau đó tải ứng dụng của một trong 14 CA có dịch vụ ký số từ xa để tạo tài khoản và đặt mã PIN; thực hiện xác thực eKYC bằng CCCD cùng khuôn mặt rồi ký phiếu yêu cầu; cuối cùng chờ CA phê duyệt chuyển trạng thái sang “Đang hoạt động” để thực hiện ký thử. Nhằm đảm bảo an toàn cho người dùng, ông đưa ra năm lưu ý quan trọng gồm: không chia sẻ mã PIN và mã OTP; đọc kỹ nội dung trước khi ký; chỉ ký khi chứng thư ở trạng thái hoạt động; báo ngay cho CA khi đổi hoặc mất số điện thoại; cảnh giác với các đối tượng mạo danh cấp chữ ký số miễn phí. Đồng thời, ông hướng dẫn người dùng có thể tra cứu, kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký số trực tiếp tại website neac.gov.vn ở mục Kiểm tra ký số.
Khẳng định tinh thần không đo bằng số chứng thư đã cấp mà bằng số người đã ký thành công lần đầu, Bkav cam kết luôn sẵn sàng hợp tác cùng Phú Thọ và các tỉnh, thành phía Bắc nhằm đưa chiến dịch phổ cập chữ ký số cá nhân thành công đúng kế hoạch.
Bkav
